Mã cần hai nước mới đổi được màu ô đang đứng.
Ở biên thì đối phương chỉ cần vây ba phía, còn ở giữa bàn thì phải vây đủ bốn hướng với nhiều quân hơn hẳn. Biết ô nào là ô thắng và ô nào là ô hòa quyết định kết quả của rất nhiều ván, đây là phần lý thuyết đáng học trước tiên.
Cột giữa là nơi các đường tấn công mở ra đầu tiên, để vua ở đó sau khi tốt trung tâm đã đổi là rủi ro không cần thiết. Khí là các giao điểm trống liền kề, vây kín bốn phía một quân đơn là bắt được nó khỏi bàn cờ.
Pháo ăn quân phải nhảy qua quân ngòi. Tượng trong cờ tướng đi chéo hai ô và không được qua sông, khác hẳn tượng cờ vua đi chéo không giới hạn khoảng cách.
Nếu đang dẫn thì chơi an toàn và đơn giản hóa, còn nếu đang thua thì phải tạo biến ở khu vực chưa phân định. Quân thường chỉ tiến chứ không lùi, nên đẩy quân lên quá nhanh tạo ra hàng sau trống mà không cách nào bù đắp.
Đòn xiên tấn công hai quân trên cùng một đường. Mỗi ô có tọa độ riêng nên toàn bộ ván cờ ghi lại được bằng vài dòng, đây là nền tảng của mọi tài liệu cờ.
Đổi một quân đang hoạt động tốt lấy một quân bị động của đối thủ là giao dịch lỗ, dù trên bảng giá trị hai quân đó ngang nhau. Nguyên tắc này áp dụng cho mọi loại cờ, càng ít quân thì lợi thế tương đối càng lớn.
Tượng cần đường chéo dài còn mã nhảy qua được vật cản, nên chọn đổi quân nào phụ thuộc vào cấu trúc tốt. Sĩ giác pháo là thế thủ chặt nhưng bị động.
Kiến thức tàn cuộc dùng được trong mọi ván, còn khai cuộc thuộc lòng chỉ có ích khi đối thủ đi đúng biến đã học. Ít quân trên bàn nghĩa là ít chỗ cản chân mã, khiến quân vốn chậm chạp ở khai cuộc trở nên linh hoạt hơn hẳn.
Bên nào mở được cột giữa sẽ tạo áp lực lên tướng đối phương mà không cần điều quân, chỉ cần dọn đường là đủ. Chỉ cần một khe hở là quân đối phương lọt qua và trở thành vua, nên hàng này nên giữ càng lâu càng tốt.
Vua nhập thành sớm giúp an toàn hơn để vua giữa bàn cờ lâu. Bỏ qua một đường bốn mở là thua ngay nước sau, nên mọi kế hoạch tấn công đều phải dừng lại để xử lý tình huống này.
Mỗi bài tập tập trung vào đúng một mẫu hình, còn một ván cờ thì phần lớn thời gian là các nước bình thường. Không thể chặn hay ăn khi cả hai quân cùng chiếu, đây là lý do chiếu đôi thường dẫn thẳng tới chiếu bí.
Đổi hết quân dẫn thẳng vào tàn cuộc thua, còn giữ nhiều quân thì vẫn còn cơ hội đối thủ mắc sai lầm. Chiếu hết là tình huống vua bị chiếu và không có nước nào cứu được nữa, kết thúc ngay ván đấu mà không cần đi thêm.
Đưa mã vào ô đó tạo ra chốt chặn vĩnh viễn trong lòng thế cờ đối phương, đây là mục tiêu chiến lược quan trọng. Tướng có thể tham gia tấn công qua cột giữa.
Cấu trúc tốt bên cánh vua nguyên vẹn hơn sau khai cuộc thông thường, còn cánh hậu thường đã bị đụng đến trong quá trình tranh trung tâm. Mã đối mã thường dẫn đến những pha đổi quân phức tạp giữa chừng.
Xe là quân mạnh nhất suốt cả ván cờ tướng. Đây là ngoại lệ nổi tiếng, hơn hai quân mà vẫn hòa nếu bên yếu chơi đúng, nên đừng đổi về thế này khi đang thắng.
Sĩ chỉ đi trong cung, không ra ngoài phạm vi chín ô quy định. Máy phân tích chỉ ra nước đi tốt hơn nhưng không giải thích tại sao.
Vây kín một quân đối phương chưa phải là thắng nếu bàn cờ vẫn còn nước đi khác. Không có chiếu bí nên điểm dừng do hai bên tự thống nhất, sau đó mới đếm đất để xác định người thắng.
Xe kẹt góc là tình huống xe bị chặn hết đường ra, mất gần hết giá trị chiến đấu. Phát triển quân nhẹ trước quân nặng.
Kiểm soát trung tâm bàn cờ vua cho quân nhiều đường đi hơn, đây là lý do các khai cuộc kinh điển đều tranh giành bốn ô giữa ngay từ nước đầu. Hai quân này chỉ phòng thủ chứ không tấn công được, nhưng thiếu chúng thì vua phơi ra trước mọi đòn phối hợp.
Thua liên tục mà không hiểu tại sao không dạy được gì, còn đối thủ ngang tầm thì mỗi ván đều chỉ ra một lỗi cụ thể. Ưu thế phát triển chỉ tồn tại trong thời gian ngắn, nên bên dẫn trước về số quân đã ra phải tìm cách mở thế cờ trước khi đối thủ kịp bắt nhịp.
Vua đơn độc không thể tự chiếu bí. Tượng bị chính tốt của mình chặn đường gọi là tượng xấu.
Tượng mạnh ở thế cờ thoáng, mã mạnh ở thế cờ kín. Xe và pháo cùng cột tạo uy hiếp.
Đối thủ đi lệch khỏi lý thuyết ở nước thứ năm là toàn bộ phần đã học trở nên vô dụng nếu không hiểu tại sao. Chiếu bí là khi tướng bị chiếu mà không còn nước nào để thoát.
Giữ được quyền chủ động cho phép đi trước ở khu vực quan trọng tiếp theo, đây là khái niệm trung tâm của chiến lược cờ vây. Tốt cờ vua giá trị tăng khi càng gần hàng phong cấp cuối bàn.
Phải dồn vua vào đúng góc cùng màu với tượng, sai kỹ thuật là ván đấu hòa dù hơn hẳn về quân. Ô ngay trước nó trở thành chỗ đứng lý tưởng cho quân đối phương, vì không tốt nào đuổi được chúng đi.
Một vua thường mạnh hơn ba quân thường, nên cuộc đua phong vua quyết định phần lớn các ván cờ đam.
09-10
Mã biên yếu hơn mã trung tâm vì kiểm soát ít ô hơn hẳn.
09-10
Caro trên bàn không giới hạn có lợi thế lớn cho bên đi trước.
09-10
Sunday
09-10
